Ο όρος «τραύμα προσώπου» περιλαμβάνει τις κακώσεις των μαλακών μορίων του προσώπου, και τα κατάγματα των οστών του προσωπικού κρανίου, που αφορούν κατά σειρά συχνότητας τα ρινικά οστά, το ζυγωματικό σύμπλεγμα, την άνω και την κάτω γνάθο, τα τοιχώματα του οφθαλμικού κόγχου κ.ά. Δυστυχώς η συχνότητα γναθοπροσωπικού τραύματος παραμένει αρκετά υψηλή στις μέρες μας. Ως συχνότεροι μηχανισμοί κάκωσης αναφέρονται τα τροχαία, οι ξυλοδαρμοί, οι τυχαίες πτώσεις ακόμα και μέσα στο σπίτι, τα εργατικά ατυχήματα και οι αθλοπαιδιές. Η αντιμετώπιση του τραύματος αποτελεί σημαντική θεραπευτική συνιστώσα στο φάσμα της Στοματικής και Γναθοπροσωπικής Χειρουργικής.
Τα θλαστικά τραύματα των μαλακών μορίων του προσώπου απαιτούν αρχικά σχολαστικό καθαρισμό, για να απομακρυνθούν τυχόν ξένα σώματα μέσα από τους ιστούς και να ελαχιστοποιηθεί η πιθανότητα λοίμωξης. Ακολουθεί αιμόσταση, πιθανή νεαροποίηση των ιστών και προσεκτική συμπλησίαση και συρραφή τους, ώστε να εξασφαλισθούν όσο το δυνατόν πιο ευνοϊκές συνθήκες επούλωσης.
Τα κατάγματα του προσώπου αντιμετωπίζονται με ανάταξη (= επαναφορά στην σωστή θέση) και ακινητοποίηση των κατεαγότων τμημάτων, ώστε να διευκολυνθεί η πώρωση του κατάγματος. Εφόσον το/τα κάταγμα/κατάγματα αφορούν την άνω ή/και την κάτω γνάθο, εκτός από την ανατομική ανάταξη επιβάλλεται η αποκατάσταση της οδοντικής σύγκλεισης, ώστε να αποκατασταθεί η φυσιολογική λειτουργία του στοματογναθικού συστήματος.
Η ανάταξη καταγμάτων των γνάθων προϋποθέτει διαγναθική ακινητοποίηση, δηλαδή σύνδεση των 2 γνάθων με λάστιχα σε θέση κεντρικής σύγκλεισης (= μέγιστης συναρμογής των δοντιών). Χρησιμοποιώντας ως οδηγό την σύγκλειση του ασθενούς, τα κατεαγότα ανατάσσονται στην σωστή θέση και ακινητοποιούνται με οστεοσύνθεση, κατά κανόνα υπό γενική αναισθησία. Οι τομές για την προσπέλαση των καταγμάτων πραγματοποιούνται κατά προτίμηση ενδοστοματικά. Ωστόσο, σε περιπτώσεις, όπου απαιτείται εξωστοματική προσπέλαση (π.χ. συντριπτικά κατάγματα κάτω γνάθου, κατάγματα ζυγωματικού, κατάγματα ρινοηθμοειδικού συμπλέγματος κ.ά.), οι τομές «καλύπτονται» μέσα σε φυσιολογικές πτυχές του δέρματος ή υπάρχοντα θλαστικά τραύματα του προσώπου.
Για την οστεοσύνθεση των καταγμάτων του προσώπου διατίθενται πολλά συστήματα πλακών και βιδών, που διαφοροποιούνται ως προς το μέγεθος και την αντοχή. Τα ενδεδειγμένα σε κάθε περίπτωση υλικά οστεοσύνθεσης επιλέγονται ανάλογα με το μέγεθος των ασκούμενων δυνάμεων: π.χ. σε θέσεις, όπου ασκούνται μεγάλες δυνάμεις, προτιμώνται συστήματα οστεοσύνθεσης με μεγαλύτερο μέγεθος και αντοχή.
Χάρη στην οστεοσύνθεση έχει μειωθεί σημαντικά ο χρόνος παραμονής στο νοσοκομείο αλλά και ο συνολικός χρόνος ανάρρωσης, που απαιτείται για την αποθεραπεία των ασθενών και την αποκατάσταση της λειτουργίας του στοματογναθικού συστήματος. Σε δυσμενή και συντριπτικά κατάγματα σπάνια απαιτείται διαγναθική ακινητοποίηση για λίγες ημέρες μετά το χειρουργείο, ώστε να εξασφαλιστεί επιπλέον σταθερότητα.
Σε κάποια κατάγματα, όπως για παράδειγμα τα κατάγματα κονδύλου της κάτω γνάθου, δεν κρίνεται σκόπιμη η ανοικτή ανάταξη και οστεοσύνθεση αλλά επιλέγεται συντηρητική αντιμετώπιση, η οποία συνίσταται σε διαγναθική ακινητοποίηση για 10-15 ημέρες. Ακόμη, αρκετά κατάγματα ζυγωματικού συμπλέγματος ή τοιχωμάτων του οφθαλμικού κόγχου αντιμετωπίζονται συντηρητικά, εφόσον δεν προκαλούν λειτουργικές ή αισθητικές διαταραχές.
Τέλος, ο Στοματικός και Γναθοπροσωπικός χειρουργός καλείται σπάνια να αντιμετωπίσει κατάγματα, που για διάφορους λόγους παρέμειναν αδιάγνωστα ή δεν αντιμετωπίσθηκαν με τον ενδεδειγμένο τρόπο ή εγκαίρως, με αποτέλεσμα την πώρωσή τους σε λάθος θέση. Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πιθανόν να χρειάζονται διορθωτικές οστεοτομίες για την αποκατάσταση της λειτουργίας και της αισθητικής του προσώπου.