Πρόκειται για πολυπεπτίδιο, που παράγεται από τον Gram (+) αναερόβιο μικροοργανισμό Clostridium botulinum και εμποδίζει τη μυική σύσπαση, αναστέλλοντας την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστή στην νευρική απόληξη. Αρχικά χρησιμοποιήθηκε για τη θεραπεία της σπαστικότητας, που εκδηλώνεται σε διάφορα νευρολογικά νοσήματα (π.χ. εγκεφαλική παράλυση, αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια κ.ά.).
Η εξαιρετική αποτελεσματικότητα της βοτουλινικής τοξίνης στην αναστολή της μυικής σύσπασης και κυρίως η προβλεψιμότητα και η ασφαλής χρήση της σύντομα επέκτειναν και διεύρυναν τις εφαρμογές της στην αισθητική ιατρική, όπου σήμερα κατέχει κεντρική θέση στην αντιγήρανση προσώπου και λαιμού. Εφόσον εφαρμόζεται σωστά στην κατάλληλη δοσολογία και στις ενδεδειγμένες θέσεις, μειώνει την κινητικότητα των μιμικών μυών του προσώπου, που συσπώμενοι δημιουργούν τις δυναμικές ρυτίδες έκφρασης, αμβλύνοντάς τις χωρίς παράλληλα να αλλοιώνει την εκφραστικότητα του προσώπου. Έτσι, εξασφαλίζεται άμεσα ένα νεότερο, πιο ξεκούραστο πρόσωπο, χωρίς να χάνεται η φυσικότητα της έκφρασης.
Σε ποιες περιοχές μπορεί να εφαρμοσθεί botox και ποιους ασθενείς αφορά;
Η βοτουλινική τοξίνη μπορεί να εφαρμοσθεί στο μέτωπο, στο μεσόφρυο και το ριζορρίνιο, στην περιοχή του έξω κανθού (στο επονομαζόμενο πόδι χήνας) και στο κάτω βλέφαρο (tear trough), στο πλάι της μύτης (bunny lines), στο άνω χείλος (γραμμές καπνιστού ή barcode) και τη ρινοχειλική πτυχή, στις παρειές (γραμμές μαριονέτας), καθώς και στο μυώδες πλάτυσμα του τραχήλου (ρυτίδες λαιμού).
Η εφαρμογή botox αφορά γυναίκες και άνδρες, που επιθυμούν αποτελεσματική διόρθωση των δυναμικών ρυτίδων έκφρασης, χωρίς αλλοίωση των φυσικών χαρακτηριστικών και της έκφρασης του προσώπου τους. Έχει αποδειχθεί, ότι η πρώιμη έναρξη θεραπείας με botox μπορεί να προλάβει την εγκατάσταση δυναμικών ρυτίδων έκφρασης, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη μακροπρόθεσμη αντιγήρανση του προσώπου.
Αντενδείξεις στη χρήση botox
Οι σημαντικότερες αντενδείξεις της θεραπείας με botox είναι: α) ήδη γνωστή αλλεργία στην τοξίνη, που έχει αναφερθεί εξαιρετικά σπάνια βιβλιογραφικά, β) εγκυμοσύνη και θηλασμός, γ) παρουσία μόλυνσης στα σημεία ένεσης και δ) σπάνιες νόσοι της νευρομυικής σύναψης (myasthenia gravis, σύνδρομο Lambert-Eaton). Σχετικές αντενδείξεις αποτελούν το ιστορικό πάρεσης προσωπικού νεύρου και η λήψη φαρμάκων όπως αμινογλυκοσίδες, πενικιλλαμίνη, αναστολείς διαύλων ασβεστίου, κινίνη κ.ά.
Διαδικασία εφαρμογής
Η εφαρμογή botox γίνεται γρήγορα, εύκολα και ανώδυνα. Συνίσταται σε μικρού όγκου, σχεδόν ανώδυνες ενδομυικές ενέσεις του διαλύματος botox μέσα στους μυς, των οποίων επιδιώκεται η αναστολή σύσπασης, με σκοπό την εξάλειψη των δυναμικών ρυτίδων έκφρασης.
Μετά την θεραπεία ο/η ασθενής επανέρχεται άμεσα στην καθημερινότητά του/της με σύσταση αποχής από έντονη άσκηση για 3-4 ημέρες.
Το αποτέλεσμα της θεραπείας αξιολογείται πάντα εντός 10 ημερών περίπου με επανεξέταση στο ιατρείο, οπότε είναι δυνατόν να γίνουν διορθώσεις ή/και συμπληρωματική έγχυση.
Οδηγίες μετά την θεραπεία με botox
Για 2 τουλάχιστον ώρες μετά την εφαρμογή παραμείνετε σε όρθια ή καθιστή θέση (μην ξαπλώνετε) και μην αγγίζετε την περιοχή.
Για 3 ημέρες μετά την θεραπεία αποφύγετε υπερθέρμανση της περιοχής (πολύ ζεστό νερό στο πρόσωπο ή τεχνικές κομμωτηρίου, όπου εκτίθεται το μέτωπο).
Αποφυγή αθλοπαιδιών ή εργασιών, που επιταχύνουν τον καρδιακό ρυθμό και προκαλούν εφίδρωση, ώστε να προληφθεί η «έκπλυση» του φαρμάκου από τις θέσεις έγχυσης, που θα μειώσει τη διάρκεια του αποτελέσματος.
Ανεπιθύμητες ενέργειες (παρενέργειες) της θεραπείας με botox
Καθώς η θεραπεία με botox συνίσταται σε τοπική (ενδομυική) έγχυση του φαρμάκου, έχουν καταγραφεί σπάνια συστηματικές ανεπιθύμητες ενέργειες ως συνέπεια ενδαγγειακής έγχυσης. Σπάνια είναι δυνατόν να παρουσιασθούν τοπικές ήπιες και παροδικές ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως ελαφρύς πονοκέφαλος, μουδιάσματα ή μικρές εκχυμώσεις (μελανιές) στα σημεία έγχυσης, που υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες ή ασύμμετρη δράση (εξάλειψη ρυτίδων), που διορθώνεται κατά την επανεξέταση.
Πόσο διαρκεί το αποτέλεσμα και κάθε πότε μπορεί να επαναλαμβάνεται;
Η διάρκεια του αποτελέσματος κυμαίνεται κατά μέσο όρο από 4 έως 6 μήνες. Ωστόσο, αυτή ποικίλλει ανάλογα με το αν η εφαρμογή botox συνδυάζεται με άλλες θεραπείες (παράταση διάρκειας), το επίπεδο σωματικής δραστηριότητας (βράχυνση διάρκειας) ή παράγοντες όπως το κάπνισμα (μικρότερη διάρκεια).
Μπορεί η θεραπεία με botox να συνδυαστεί με άλλες θεραπείες;
Η σύγχρονη προσέγγιση της αντιγήρανσης βασίζεται στην συνδυασμένη εφαρμογή διαφορετικών τεχνικών, που αυξάνει την αποτελεσματικότητα καθεμιάς μεμονωμένα και συνδυάζει τα επιμέρους οφέλη τους.
Όπως έχει αναφερθεί, η εφαρμογή botox στοχεύει στην εξάλειψη των δυναμικών ρυτίδων έκφρασης, που δημιουργούνται λόγω έντονης σύσπασης των μιμικών μυών του προσώπου. Για τη διόρθωση των στατικών ρυτίδων, που οφείλονται σε απώλεια όγκου και χαλάρωση των ιστών (π.χ. στις ρινοχειλικές πτυχές) απαιτείται συνδυασμός με κατάλληλο πρωτόκολλο μεσοθεραπειών ενώ οι βαθιές στατικές ρυτίδες συχνά απαιτούν πλήρωση με κατάλληλου ιξώδους ενέσιμα ενθέματα υαλουρονικού οξέος.